დღეს ევა ბაბალაშვილის საავტორო გადაცემა „წახნაგები“-ს სტუმარია ტელერეჟისორი და პროდიუსერი ბექა ავარსკი

ევა ბაბალაშვილი - დღეს ჩვენთან სტუმრადაა არაორდინალური ნიჭით დაჯილდოებული ადამიანი. ამ ადამიანმა იპოვა საკუთარი თავი ხელოვნბებაში, იპოვა საკუთარი საქმე, რომელსაც ძალზე წარმატებულად აგრძელებს. მაშ ასე, ჩვენთან სტუმრადაა ტელერეჟისორი და პროდიუსერი ბექა ავარსკი. მოგესალმებით!

ბექა ავარსკი - მოგესალმებით! მივესალმები რადიო JAKO-ს, თქვენი საავტორო გადაცემის მსმენელს და მინდა გამოვხატო ჩემი პატივისცემა ამ სამაუწყებლო პლატფორმის მიმართ, რომელსაც უკვე დიდი ისტორია გააჩნია. მე ვიდექი ამ იდეის სათავეებთან, როდესაც ის ჩაისახა, ამიტომ ძალიან მიხარია თქვენი წარმატება.

ევა ბაბალაშვილი - ბექა, როგორ აღმოჩნდი საზოგადოებრივ არხზე? როგორ მოხდა, რომ სატელევიზიო პროექტებით დაკავდი?

ბექა ავარსკი - ალბათ, ჩემი ბედიც იყო და ის სიტუაციაც, რომელიც საქართველოში 90-იან წლებში იყო. 1990 წელს დავამთავრე თბილისის თეატრალური ინსტიტუტის სარეჟისორო ფაკულტეტი. ჩემი მასწავლებლები იყვნენ რეზო ჩხეიძე, ნანა ჯანელიძე, მიშა ჭიაურელი. ამ ადამიანების დიდი მადლობელი ვარ. ალბათ, სამი ცხოვრებაც არ იქნება საკმარისი, რომ მადლობა გადავუხადო მათ იმისთვის, რაც მასწავლეს. ეს სწავლა არ შემოიფარგლებოდა მხოლოდ წიგნებით და დავალებებით. ისინი ცხოვრებას გვასწავლიდნენ. გვასწავლიდნენ დაგვენახა, რაც სხვა ადამიანს შეიძლება ვერ დაენახა (ხელოვნების კუთხით) და გადმოგვეცა ეს იმ ფორმებით, რომელიც ყველასთვის ხელმისაწვდომი იქნებოდა.

ევა ბაბალაშვილი - როგორ შეიძლება ასწავლო ადამიანს ცხოვრება?

ბექა ავარსკი - შემიძლია მაგალითად მოვიყვანო ფილმი „იავნანამ რა ჰქმნა“, რომელიც ნანა ჯანელიძემ გადაიღო. მან გააცოცხლა ფილმში იაკობ გოგებაშვილის გმირები. თითოეული სცენა აქ დატვირთულია იმით, რასაც ცხოვრება ადამიანებს ასწავლის. მე, შესაძლოა, ალეგორიულად ვთქვი, რომ ცხოვრებას გვასწავლიდნენ, მაგრამ ეს ასე იყო. ნამდვილი ხელოვნება არის ის, რაც სამუდამოდ დარჩება. მე ვთვლი, რომ ჩემს მიერ ნახსენები პედაგოგების (და არა მხოლოდ მათი, არამედ ყველა ჩვენი ქართველი კინო- და თეატრალური რეჟისორის) ფილმები წარმოადგენს ხელოვნების ნიმუშებს, რომლებიც საკუთარი აქტუალობისა და შემქნმელთა ოსტატობის წყალობით, საუკუნეების მანძილზე იარსებებს.

ევა ბაბალაშვილი - კლასიკას ყოველთვის ახასიათებს ასეთი თვისებები.

ბექა ავარსკი - ეს არის ის, რაც არცერთი დღით არ მაძლევს საშუალებას მოვდუნდე, არ ავიღო ხელში წიგნი, არ წავიკითხო, რადგან ამის გარეშე შეუძლებელია. დღეს ყოველთვის მიკვირს, როდესაც ჩემი სტუდენტები მეცადინეობენ და წერენ კომპიუტერში. მე მიჩვეული ვარ იმას, რასაც შემაჩვიეს, ანუ ქაღალდს და ფანქარს.

ევა ბაბალაშვილი - ინტერნეტი თითქოს აფართოებს ადამიანის თვალსაწიერს, და ქაღალდს და ფანქარს რა უპირატესობა გააჩნია?

ბექა ავარსკი - უფრო ცოცხალი ურთიერთობაა წიგნთან. როდესაც ადამიანი აზროვნებს და მუშაობს ქაღალდთან, ყველაფრის გადმოტანა სხვანაირად ხდება. ყველაფერი თვალწინ გაქვს და თავად შეგაქვს შესწორებები. რაც შეეხება იმას, თუ როგორ მოვხდი ტელევიზიაში, ინსტიტუტის შემდეგ მე მქონდა შესაძლებლობა წავსულიყავი მოსკოვში და სწავლა ვგიკ-ში ორწლიან სარეჟისორო კურსებზე გამეგრძელებინა, მაგრამ დარჩენა გადავწყვიტე. აქ იყვნენ ჩემი მშობლები, მე კი მათ გარეშე არ შემეძლო. 1991 წელს მოვხდი სახელმწიფო არხზე. დავიწყე რეჟისორად ახალგაზრდულ რედაქციაში. ძალიან მადლობელი ვარ მაშინდელი ხელმძღვანელობის. გადასარევი ხალხი იყო! ისინი ყოველთვის მემახსოვრება. ძალიან რთული პერიოდი იყო. ტელევიზია მაშინ მხოლოდ ენთუზიაზმზისა და პროფესიის მიმართ სიყვარულის წყალობით არსებობდა.

ევა ბაბალაშვილი - მაშინ ტელევიზიასთან ყოველთვის მიტინგები იმართებოდა, არ იყო ხელფასი...

ბექა ავარსკი - იმაზე, რომ ხელფასი არ იყო, გვავიწყდებოდა კიდეც, რადგან იმდენი თვე ვიყავით უხელფასოდ, რომ მას ვივიწყებდით, მაგრამ, ამასთან ერთად, საათობით ვმუშაობდით თითოეულ კადრზე.

ევა ბაბალაშვილი - დღეს თუ არის ასეთი ენთუზიაზმი ახალგაზრდობაში? საათობით იმუშაო, რადგან ვერ წარმოგიდგენია საკუთარი ცხოვრება შემოქმედებითი შრომის გარეშე.

ბექა ავარსკი - შემიძლია ვთქვა, რომ არის. ეს უფრო შესამჩნევია, თუ წამყვანების სახეებს დავაკვირდებით. სამწუხაროდ, მაყურებელს არ აქვს საშუალება დაინახოს ის, რაც კადრს მიღმა ხდება. სინამდვილეში ტელევიზია - საერთო შრომის შედეგია. შეიძლება ითქვას, რომ ეს შემოქმედებითი ქარხანაა.

ევა ბაბალაშვილი - რომ შემოეთავაზებინათ გადაგეღო მხატვრული ფილმი შენ დროზე, თემად რას აირჩევდი? რა დარჩა შენს სარეჟისორო წარმოსახვაში 90-იანი წლებიდან?

ბექა ავარსკი - ასეთი ფილმის გადაღების საშუალება რომ მქონოდა, მის თემად არარეალიზებულ ახალგაზრდობასა და ნიჭს ავირჩევდი, რადგან ბევრი შემოქმედებითი ადამიანი ჩემი თაობიდან ომში დაიღუპა.

ევა ბაბალაშვილი - როგორ წარმოგიდგენია ეს ფილმი?

ბექა ავარსკი - სამწუხაროდ, ძალიან მუქ ფერებში.

ევა ბაბალაშვილი - საერთოდ, საჭიროა ასეთი ფილმის გადაღება?

ბექა ავარსკი - კარგი იქნებოდა, რადგან ახალმა თაობამ უნდა იცოდეს, რა სირთულეები გადაიტანა წინა თაობამ. მახსოვს, რომ ჩვენი მშობლების თაობა ამბობდა, რომ ჩვენ არ გვინახია ომი, არ გაგვივლია ის რთული პერიოდები... სამწუხაროდ, 90-იან წლებში ჩვენ ეს საკმაოდ სწრაფად დავინახეთ. ჩვენმა თაობამ ბევრი ცუდი ნახა.

ევა ბაბალაშვილი - რას აძლევს გადატანილი შემოქმედებით ადამიანს? სჯობს, რომ არანაირი დაბრკოლება არ შეხვდეს, თუ გადატანილმა სირთულეებმა უნდა მისცენ იმპუსლი და მათი ასახვა შემოქმედებაში უნდა მოხდეს?

ბექა ავარსკი - რაც გადაიტანე, ყველაფრის საკუთარ შემოქმედებაში ასახვა ოდნავ რთულია. რეჟისორისთვის არ არის აუცილებელი, რომ ყველა ნამუშევარში ასახოს ის, რაც გადაიტანა, რათა სხვებს თავს არ მოახვიოს. არის ჩვენი კულტურა, რომელიც უსაზღვროა ყველა თავის გამოვლინებაში, პოეზიიდან დაწყებული ცეკვით დამთავრებული. როდესაც რაღაცას ვაკეთებ, ყველაზე მეტად ვცდილობ ვიფიქრო ჩვენს კულტურაზე და მივაწოდო მაყურებელს ის პროექტები, რომლებიც ქართულ კულტურას ეხება - მის მიღწევებს, მის წარსულს და აწმყოს, იმ კულტურის, რომელიც მთელს მსოფლიოშია დაფასებული.

ევა ბაბალაშვილი - საიდან მოდის თქვენი გვარი - ავარსკი?

ბექა ავარსკი - ჩემი ოჯახის ერთი მხარე კინემატოგრაფიასთან არის დაკავშირებული. ავარსკი - ეს არის მამაჩემის გვარი. ის არის მსახიობი, კინორეჟისორი, მწერალი. წარმოშობით დაღესტანელები ვართ. მამაჩემი საქართველოში სასწავლებლად ჩამოვიდა. მან ჩააბარა კინომსახიობთა ფაკულტეტზე და აქ დარჩა. დღემდე მუშაობს, მიუხედავად იმისა, რომ ჯანმრთელობის პრობლემები აქვს. ამჟამად ის მუშაობს წიგნზე ქართველებისა და დაღესტანელების ურთიერთობაზე. მან დაასრულა სრულმეტრაჟიანი დოკუმენტური ტრილოგია, რომელშიც საქართველოს და დაღესტანის მხრიდან თანამედროვეობის უდიდესი პიროვნებები მონაწილეობენ. ისინი საუბრობენ იმაზე, თუ რას ნიშნავს კავკასიური ხალხების გენეტიკური სიყვარული და კულტურა. საკუთარი მენტალიტეტით ეს ხალხები ძალიან ახლოს არიან ერთმანეთთან.

ევა ბაბალაშვილი - ბოლო დროს დოკუმენტური ფილმებით ხართ დაკავებული. რატომ გადაწყვიტეთ, რომ სწორედ ამით დაკავებულიყავით?

ბექა ავარსკი - დოკუმენტალისტიკა - კინემატოგრაფიული ხელოვნების ის სფეროა, რომელიც გაძლევს მოვლენების არსის გადმოცემის საშუალებას ყოველგვარი შელამაზების გარეშე. სახელმწიფო ტელევიზიაში თავიდან მივედი როგორც რეჟისორი, მაგრამ შემდეგ სახელმძღვანელო თანამდებობებზე ვმუშაობდი. მე ვიყავი პროგრამების დირექციის გენერალური დირექტორი, საზოგადოებრივი არხის გენერალური პროდიუსერი, იმედის არხის მაუწყებლობის გენერალური დირექტორი, რისთვისაც მადლობელი ვარ ბადრი პატარკაციშვილის, რომელიც მაშინ მისი მფლობელი იყო. შემდეგ დადგა პერიოდი, როდესაც ხელოვნება მომენატრა, რადგან ხელმძღვანელ თანამდებობაზე მუშაობა დამღუპველია შემოქმედებითი ხედვისთვის. მე გადავიღე 2500-ზე მეტი ტელეგადაცემა, შემდეგ კი უძრაობის პერიოდი დაიწყო (ვგულისხმობ, შემოქმედებითი კუთხით). მე გადავწყვიტე, რომ უნდა გადამეღო ფილმები, რადგან ამისთვის ვსწავლობდი და ეს საქმე მიყვარს.

ევა ბაბალაშვილი - პირველი შენი დოკუმენტური ფილმი რომელი იყო?

ბექა ავარსკი - ერთ-ერთი პირველი იყო მამაჩემის ტრილოგია, რომელიც წეღან ვახსენე, სადაც მე რეჟისორი ვიყავი. პირველი ჩემი ფილმი, რომელიც გადავიღე როგორც დამდგმელი რეჟისორი, იყო ფილმი კომპოზიტორ ვაჟა აზარაშვილზე. ეს იყო სრულმეტრაჟიანი ერთსაათიანი დოკუმენტური ფილმი.

ევა ბაბალაშვილი - რამდენი ფილმი გაქვთ გადაღებული გამოჩენილ ადამიანებზე?

ბექა ავარსკი - ბოლო წლის მანძილზე 12-ზე მეტი ასეთი ფილმი მაქვს გადაღებული.

ევა ბაბალაშვილი - თუ ხდება ხოლმე ისე, რომ არ ხარ კმაყოფილი შედეგით, რადგან ვერ შეძელი იმის გადმოცემა, რაც გინდოდა?

ბექა ავარსკი - ალბათ, ახალს არაფერს ვიტყვი, თუ გამოვთქვავ ჩემ აზრს იმის თაობაზე, რომ შემოქმედებითი ადამიანი საკუთარი ნამუშევრით ბოლომდე კმაყოფილი არასდროს უნდა იყოს. რაც შეეხება თქვენს კითხვას, ყველა ეს პიროვნება იმდენად საინტერესოა, რომ ვერცერთი ფილმი ვერ შეძლებს ბოლომდე გახსნას ეს ადამიანი, რადგან დოკუმენტური ფილმის მაქსიმალური ფორმატია - სრულმეტრაჟიანი ერთსაათიანი ფილმი (52 წუთი). თანამედროვე სტანდარტებიდან გამომდინარე, შემიძლია ვთქვა, რომ მაყურებლისთვის ამის ყურება უკვე ცოტა ძნელია, ამიტომ უფრო ხშირად ფორმატი არის 26-წუთიანი. იყო შემთხვევები, როდესაც ორნაწილიან ფილმს ვაკეთებდი. მაგალითად შემიძლია მოვიყვანო ფილმი ჯამლეტ ხუხაშვილზე. ბატონ ჯამლეტზე ფილმის გადაღებისას, ჩვენ დავარღვიეთ ფორმატი და ერთსაათიანი ფილმი გავაკეთეთ, რადგან ამ შემთხვევაშიც დაგვრჩა შთაბეჭდილება, რომ დრო არ გვეყო, რადგან ის მრავალმხრივი ნიჭით დაჯილდოებული პიროვნებაა.

ევა ბაბალაშვილი - რას ნიშნავს შენთვის პროფესიონალიზმი?

ბექა ავარსკი - უზარმაზარ შრომას.

ევა ბაბალაშვილი - და ნიჭს...

ბექა ავარსკი - მამაჩემი ამბობს, რომ ნიჭი -დაღესტანური ხანჯალივითაა. თუ არ გალესე, ის ჯერ გამუქდება, შემდეგ კი დაჟანგდება.

ევა ბაბალაშვილი - დოკუმენტური ფილმების კონკურსში ხომ არ მიგიღია მონაწილეობა?

ბექა ავარსკი - შარშან ერთ-ერთი ფილმი კიევში წარვადგინე.

ევა ბაბალაშვილი - რომელი?

ბექა ავარსკი - ეს იყო ფილმი საქართველოში თანამედროვე კომპიუტერულ ტექნოლოგიებზე და იმ კომპანიებზე, რომლებიც ამით არიან დაკავებულნი. მეორე ფილმი პრემირებული იყო სოფიაში. ეს იყო ფილმი ერთ-ერთ ცნობილ ქართველ არქიტექტორზე - ვახტანგ დავითაიაზე. ყველა ჩემი ფილმი ორ ენაზე გამოდის - ქართულზე და ინგლისურზე, რადგან ვთვლი, რომ ქართული კულტურა იმდენად მრავალფეროვანია, რომ შეუძლებელია ის მსოფლიოს არ გააცნო.

ევა ბაბალაშვილი - რა არის მთავარი დოკუმენტური ფილმისთვის?

ბექა ავარსკი - ახალი დოკუმენტური ფილმის იდეის დაბადება ჩემში ყოველთვის მუსიკით იწყება. მელოდია მკარნახობს როგორ გადავიღო კადრები.

ევა ბაბალაშვილი - რამდენი ადამიანი მონაწილეობს ფილმის შექმნაში?

ბექა ავარსკი - კოლექტივის შემადგენლობა დასახულ ამოცანაზეა დამოკიდებული. ზოგჯერ ერთ ადამიანს რაღაც ფუნქციების შეთავსება უწევს, რადგან არ გაგვაჩნია იმის საშუალება, რომ თითოეულ პოზიციაზე ცალკე ადამიანი გვყავდეს.

ევა ბაბალაშვილი - დოკუმენტალისტი - იგივე ისტორიკოსია. საქართველოში პერმანენტულად ხდება გლობალური ცვლილებები. შენ თუ ადევნებ თვალს ამ პროცესებს, თუ უფრო ისეთი ფილმების გადაღებით ხარ დაკავებული, სადაც პოლიტიკა არ არის?

ბექა ავარსკი - მე ძალიან აპოლიტიკური ადამიანი ვარ.

ევა ბაბალაშვილი - დოკუმენტალისტს შეუძლია, რომ აპოლიტიკური იყოს?

ბექა ავარსკი - ბოლომდე აპოლიტიკური ვერცერთი ადამიანი ვერ იქნება. ჩემთვის ყველაზე მთავარი პოლიტიკა - ხელოვნებაა. მე ვთვლი, რომ ყველაზე დიდი პოლიტიკა - კულტურისა და დიალოგის პოლიტიკაა.

ევა ბაბალაშვილი - როგორი მხატვრული ფილმის გადაღებაზე ოცნებობ?

ბექა ავარსკი - ამაზე ბევრჯერ მიფიქრია, თუმცა მაინც კავკასიურ ტრადიციებზე გადავიღებდი. როდესაც მამაჩემი ფილმში „შამილი“ მის ერთ-ერთ მთავარ მოწინააღმდეგეს თამაშობდა, იქ მთელი ფილმი მოგვითხრობს იმ ომზე, რომელიც დაღესტანსა და რუსეთს შორის 28 წელი გრძელდებოდა, მე კი მინდა ჩემს ფილმში წარვადგინო ჩვენი კულტურა: ცეკვა, სიმღერები, ლიტერატურა...

ევა ბაბალაშვილი - პროგრამის ბოლოს ყოველთვის ვთხოვ ჩემს სტუმრებს, რომ ახალგაზრდობას მიმართონ. რას ეტყოდით იმ ახალგაზრდებს, რომლებიც კინოს სფეროში მუშაობენ?

ბექა ავარსკი - ახალგაზრდები უზარმაზარ მამოძრავებელ ძალას წარმოადგენენ. ახალგაზრდობა - ყველაზე დიდი კაპიტალია. ყველაზე მთავარი ხელოვანი ადამიანისთვის არის გულმოდგინება.

ევა ბაბალაშვილი - ძალიან მიხარია, რომ დღეს ჩვენთან მოხვედი. ყველაფერი ჯერ კიდევ წინ გაქვს. წარმატებებს გისურვებ! ეს იყო გადაცემა „წახნაგები“ ევა ბაბალაშვილთან ერთად და ჩვენთან სტუმრად იყო რეჟისორი, პროდიუსერი, მრავალმხრივი ნიჭით დაჯილდოებული ადამიანი - ბექა ავარსკი.

https://www.youtube.com/watch?v=VuLsb5vh4t8&feature=youtu.be

იპოვეთ სხვა სტატიები თეგით: